Co widać na USG łokcia? Poradnik

Ból po zewnętrznej stronie łokcia, obrzęk pod skórą albo mrowienie palców to objawy, które najczęściej biorą się z tkanek miękkich, a nie z kości. USG łokcia pokazuje je w czasie rzeczywistym, także podczas ruchu ręką. Wyjaśniamy, co dokładnie widzi lekarz na ekranie, kiedy warto wykonać to badanie i jak wygląda ono w Centrum Medycznym MediUSG.

USG łokcia - co wykrywa badanie i jakie struktury ocenia

Ultrasonografia łokcia wykorzystuje falę dźwiękową o wysokiej częstotliwości, która odbija się od kolejnych warstw tkanek i tworzy obraz na ekranie. Ścięgna, więzadła, mięśnie przedramienia i nerwy leżą tu płytko pod skórą, więc widać je wyjątkowo dokładnie - często lepiej niż w innych okolicach ciała.

Lekarz bada staw łokciowy systematycznie, z czterech stron i zwykle porównuje obie kończyny. W jednym badaniu USG stawu łokciowego ocenia się:

•       przyczepy ścięgien łokcia po stronie bocznej i przyśrodkowej,

•       aparat więzadłowy łokcia, w tym więzadło poboczne łokciowe i promieniowe,

•       kaletkę łokciową na szczycie wyrostka łokciowego,

•       nerw łokciowy w rowku za nadkłykciem przyśrodkowym,

•       zachyłki stawu i błonę maziową - pod kątem płynu w stawie łokciowym,

•       głowę kości promieniowej oraz zarysy powierzchni kostnych,

•       mięśnie przedramienia i przestrzenie międzymięśniowe.

Dodatkowa opcja dopplerowska pokazuje przepływ krwi. Wzmożone unaczynienie w obrębie ścięgna albo błony maziowej to typowy sygnał aktywnego zapalenia stawu łokciowego, którego nie widać na zdjęciu rentgenowskim.

Badanie USG stawu łokciowego - wskazania

Ultrasonografia jest badaniem pierwszego wyboru przy większości dolegliwości przeciążeniowych i zapalnych tej okolicy. Ból łokcia ma jednak wiele przyczyn, dlatego wskazania warto rozdzielić na dwie grupy.

Zmiany przeciążeniowe i zapalne

Najczęstszym powodem skierowania jest łokieć tenisisty, czyli entezopatia przyczepu prostowników po stronie bocznej. Objawy to ból nasilający się przy prostowaniu nadgarstka i chwytaniu przedmiotów. Lustrzanym problemem po stronie wewnętrznej jest łokieć golfisty.

W badaniu widoczne bywa pogrubienie i obniżenie echogeniczności przyczepu, drobne przerwania włókien oraz złogi wapnia. Przegląd kliniczny NCBI opisuje ten mechanizm jako proces zwyrodnieniowy ścięgna, a nie klasyczne zapalenie — dlatego zapalenie ścięgien łokcia leczy się przede wszystkim odciążeniem i rehabilitacją, a nie antybiotykiem czy zabiegiem.

•       uporczywy ból po zewnętrznej lub wewnętrznej stronie łokcia,

•       obrzęk i zaczerwienienie nad wyrostkiem łokciowym - podejrzenie zapalenia kaletki,

•       mrowienie i drętwienie palca małego oraz serdecznego - ucisk nerwu łokciowego,

•       podejrzenie zapalenia stawów w przebiegu chorób reumatycznych,

•       wyczuwalny guzek pod skórą o niejasnym charakterze.

USG łokcia po urazie sportowym

Po upadku na wyprostowaną rękę lub gwałtownym przeciążeniu badanie pokazuje naderwanie więzadeł stawu łokciowego, krwiak w tkankach miękkich oraz wysięk w zachyłkach stawu. U sportowców rzucających typowym miejscem uszkodzenia jest więzadło poboczne łokciowe.

Sprawdza się też ocena dynamiczna - lekarz prosi o zgięcie i wyprost ręki, a część uszkodzeń ścięgna lub przeskakiwanie nerwu łokciowego ujawnia się dopiero w ruchu. Tego nie zarejestruje żadne badanie statyczne.

USG łokcia dziecka - czym różni się od badania dorosłego

U dzieci znaczna część łokcia to jeszcze chrząstka, która na zdjęciu rentgenowskim pozostaje niewidoczna. Ultrasonografia pokazuje ją bardzo dobrze, dlatego bywa pierwszym krokiem po urazie i przy podejrzeniu wysięku w stawie.

Badanie jest bezbolesne i nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, więc można je powtarzać tak często, jak wymaga tego kontrola leczenia. Dziecko siedzi zwykle na kolanach rodzica, z ręką swobodnie opartą - całość trwa kilkanaście minut.

Jak wygląda USG łokcia i przygotowanie do badania

Przygotowanie do USG stawu łokciowego praktycznie nie istnieje. Nie trzeba być na czczo ani odstawiać leków. Wystarczy założyć ubranie, które łatwo podwinąć powyżej ramienia, i zadbać o czystą, nieuszkodzoną skórę.

Pacjent siedzi naprzeciwko lekarza, z ręką opartą o blat. Na skórę nakładany jest żel, a głowica prowadzona jest wzdłuż kolejnych struktur, z poleceniami zginania i prostowania ramienia. Badanie USG łokcia trwa zwykle 15–20 minut i jest bezbolesne - chwilowy dyskomfort może pojawić się tylko przy ucisku nad miejscem stanu zapalnego.

Warto zabrać wcześniejsze opisy badań i skierowanie, jeśli je masz. Pomagają skupić ocenę na właściwej okolicy. Aktualne ceny badań znajdziesz w cenniku MediUSG.

Czego ultrasonografia łokcia nie pokaże

Fala dźwiękowa nie przenika przez warstwę korową kości, więc badanie ogranicza się do oceny jej powierzchni. Widoczne bywają wyraźne odłamy, wyrośla kostne i nierówności obrysu, ale nie szczeliny złamań ani zmiany w szpiku.

Przy podejrzeniu złamania i przy zaawansowanych zmianach zwyrodnieniowych właściwe jest RTG. Gdy oba badania nie wyjaśniają objawów, ortopeda rozważa rezonans magnetyczny - najdokładniejszy w ocenie chrząstki stawowej i głęboko położonych więzadeł. MediUSG nie wykonuje RTG ani rezonansu.

Badanie USG łokcia w Centrum Medycznym MediUSG

W MediUSG wykonasz USG narządu ruchu, w tym USG łokcia. Badanie nie wymaga skierowania, a jego wynik omawiamy od razu po zakończeniu - wychodzisz z opisem i jasną informacją, co dalej.

Jeśli obraz wskazuje na zapalną chorobę stawów, pomocna będzie konsultacja u reumatologa. Przy objawach ucisku nerwu łokciowego warto umówić wizytę u neurologa.

FAQ - najczęściej zadawane pytania o USG łokcia

Co można zobaczyć na USG łokcia?

Ścięgna i ich przyczepy, więzadła, kaletkę łokciową, nerw łokciowy, płyn i przerost błony maziowej w stawie oraz zmiany w tkankach miękkich, takie jak torbiele czy guzki. Doppler dodatkowo pokazuje aktywność stanu zapalnego.

Czy USG łokcia wykrywa zmiany zwyrodnieniowe?

Częściowo. Widać wyrośla kostne na obrysie stawu, nierówności powierzchni i wysięk towarzyszący zwyrodnieniu. Pełną ocenę stopnia zaawansowania zmian daje jednak RTG.

Czy USG łokcia jest bolesne?

Nie. Badanie polega na przesuwaniu głowicy po skórze pokrytej żelem. Krótkotrwały dyskomfort możliwy jest wyłącznie przy ucisku nad miejscem zmienionym zapalnie - wystarczy o tym powiedzieć, a lekarz zmniejszy nacisk.

Czy USG łokcia wykrywa złamania?

Tylko w ograniczonym zakresie. Widoczne bywa przemieszczenie odłamów tuż pod skórą i towarzyszący krwiak, ale drobne szczeliny wymagają RTG. Wyjątkiem są dzieci, u których USG dobrze pokazuje chrzęstne elementy stawu.

Ile trwa badanie USG łokcia?

Zwykle 15–20 minut. Gdy porównujemy obie kończyny albo oceniamy staw dynamicznie, czas może się nieco wydłużyć.