Na czym polega badanie doppler?

Kiedy lekarz podejrzewa problem z krążeniem, najczęściej kieruje pacjenta na badanie dopplerowskie. To bezbolesne badanie ultrasonograficzne, które pokazuje nie tylko obraz naczynia, ale też to, jak płynie w nim krew. W Centrum Medycznym MediUSG w Warszawie wykonujemy je codziennie - u osób z bólem łydek, obrzękami nóg, zawrotami głowy czy nadciśnieniem. Pełny zakres badań znajdziesz w ofercie USG Doppler Warszawa. Poniżej wyjaśniamy, na czym polega badanie doppler, co wykrywa, jak się do niego przygotować i ile trwa.

Na czym polega badanie doppler i jak działa efekt Dopplera

Badanie doppler, nazywane też ultrasonografią dopplerowską, wykorzystuje ten sam aparat co klasyczne USG, ale dodatkowo analizuje fale dźwiękowe odbite od poruszających się krwinek. Gdy krwinki zbliżają się do głowicy, częstotliwość odbitej fali rośnie; gdy się oddalają - maleje. To właśnie efekt dopplera, który pozwala zmierzyć kierunek i prędkość przepływu krwi w naczyniach krwionośnych.

Aparat przekłada te dane na kolorowy obraz nałożony na zwykłe USG oraz na wykres i charakterystyczny dźwięk przepływu. Dzięki temu lekarz widzi jednocześnie ścianę naczynia i to, czy krew płynie przez nie swobodnie, zbyt wolno, czy w nieprawidłowym kierunku. Klasyczne USG pokazuje wyłącznie anatomię - USG doppler dokłada do niej informację o krążeniu.

Podczas jednego badania lekarz najczęściej korzysta z trzech trybów:

• doppler kolorowy - koloruje przepływ w zależności od jego kierunku i prędkości,
• doppler spektralny - rysuje wykres prędkości przepływu w wybranym punkcie naczynia,
• doppler mocy - wykrywa bardzo wolny przepływ, np. w drobnych naczyniach narządów.

Rodzaje badania doppler - co można zbadać

Doppler naczyniowy to nie jedno badanie, lecz cała grupa badań różniących się obszarem, który ocenia lekarz. Wybór zależy od objawów i pytania klinicznego postawionego przez lekarza kierującego.

Doppler tętnic

Ocena tętnic służy głównie wykrywaniu miażdżycy i zwężeń. Najczęściej wykonuje się doppler tętnic kończyn dolnych przy bólu łydek podczas chodzenia, doppler tętnic szyjnych przy zawrotach głowy i ryzyku udaru, a także ocenę aorty brzusznej i tętnic nerkowych przy trudnym do leczenia nadciśnieniu.

Doppler żył

Badanie żył kończyn dolnych wykonuje się przy obrzęku, bólu i zaczerwienieniu łydki, żylakach oraz uczuciu ciężkości nóg. Pozwala potwierdzić lub wykluczyć zakrzepicę żył głębokich i ocenić niewydolność zastawek żylnych.

Doppler narządowy

Przepływ ocenia się także w naczyniach narządów jamy brzusznej, na przykład w naczyniach wątroby czy w tętnicach nerkowych. Badanie serca, czyli echokardiografia z opcją dopplera, jest odrębną procedurą diagnostyczną i wykonuje ją specjalista - w MediUSG oceniamy naczynia obwodowe i narządowe, nie serce. Podobnie doppler w ciąży, oceniający przepływy płodowe, należy do diagnostyki położniczej.

Co wykrywa badanie doppler naczyń

Najczęstsze nieprawidłowości widoczne w badaniu dopplerowskim to:

• zwężenie tętnicy spowodowane blaszką miażdżycową, wraz z oceną jego stopnia,
• zakrzepica żył głębokich - skrzeplina blokująca przepływ w żyle,
• niewydolność zastawek żylnych i cofanie się krwi, czyli podłoże żylaków,
• tętniak - poszerzenie tętnicy, najczęściej aorty brzusznej,
• zaburzenia ukrwienia narządu - nerki, wątroby, przeszczepionego narządu.

Badanie pokazuje też prędkość przepływu w konkretnych odcinkach naczynia, co pozwala ocenić, czy zwężenie ma znaczenie hemodynamiczne, czyli czy realnie ogranicza dopływ krwi. Szeroki przegląd wskazań do ultrasonografii naczyń obwodowych opisuje Medycyna Praktyczna.

Warto pamiętać, że doppler ocenia naczynia, a nie przyczynę objawów jako całość. Jeśli zawroty głowy nie mają podłoża naczyniowego, potrzebna jest diagnostyka neurologiczna - piszemy o tym w artykule o neurologicznych przyczynach zawrotów głowy.

Jak przebiega badanie doppler i ile trwa

Przebieg przypomina zwykłe USG. Pacjent kładzie się na kozetce lub - przy badaniu żył nóg - część oceny wykonuje się w pozycji stojącej. Lekarz nanosi żel i przesuwa głowicę wzdłuż badanych naczyń, chwilami uciskając je, by sprawdzić drożność żyły. W trakcie badania słychać dźwięk przepływającej krwi; to normalny element ultrasonografii dopplerowskiej, a nie oznaka nieprawidłowości.

Badanie doppler trwa zwykle 20-30 minut, a przy ocenie obu kończyn nawet do 40 minut. Jest nieinwazyjne, nie wykorzystuje promieniowania i nie wymaga podania kontrastu, dlatego można je powtarzać tak często, jak wymaga tego kontrola leczenia. Opis wyniku pacjent otrzymuje bezpośrednio po badaniu.

Jakość takiego badania w dużym stopniu zależy od doświadczenia lekarza wykonującego - o tym, na co zwrócić uwagę, pisaliśmy w tekście o tym, jak rozpoznać dobrego specjalistę USG.

Jak przygotować się do badania doppler

Przygotowanie zależy od badanego obszaru:

• naczynia kończyn dolnych i tętnice szyjne - przygotowanie nie jest potrzebne, wystarczy wygodne ubranie umożliwiające odsłonięcie nóg lub szyi,
• naczynia jamy brzusznej, aorta, tętnice nerkowe - zalecany post 6-8 godzin i unikanie napojów gazowanych dzień wcześniej, aby gazy w jelitach nie zasłaniały naczyń,
• leki przyjmowane przewlekle bierze się normalnie, chyba że lekarz zaleci inaczej,
• warto zabrać wyniki wcześniejszych badań obrazowych i skierowanie, jeśli je posiadasz.

Zasady przygotowania do oceny naczyń brzusznych są takie same jak przy klasycznym badaniu brzucha - szczegóły zebraliśmy w poradniku o tym, jak przygotować się do USG brzucha. Do badania dopplerowskiego nie jest wymagane skierowanie, jeśli wykonujesz je prywatnie.

Wynik badania doppler - co oznaczają liczby w opisie

W opisie znajdziesz zwykle prędkości przepływu podane w cm/s, informację o drożności naczynia, opis blaszek miażdżycowych oraz ocenę zastawek żylnych. Prawidłowy przepływ jest opisywany jako laminarny, czyli równomierny; przyspieszenie prędkości w jednym odcinku sugeruje zwężenie, a brak sygnału - niedrożność.

Wyniku nie interpretuje się w oderwaniu od objawów. To samo zwężenie u osoby bez dolegliwości oraz u pacjenta z bólem spoczynkowym nóg oznacza inne postępowanie. Opis warto omówić z lekarzem prowadzącym lub internistą w Warszawie, który zdecyduje o dalszym leczeniu i ewentualnych badaniach krwi, na przykład lipidogramie czy poziomie glukozy.

Systematyczna diagnostyka obrazowa pozwala wychwycić zmiany, zanim dadzą objawy - zebraliśmy argumenty w artykule o regularnym wykonywaniu badań USG.

Umów badanie doppler w MediUSG w Warszawie

W Centrum Medycznym MediUSG na warszawskim Bemowie wykonujemy badania dopplerowskie tętnic i żył kończyn dolnych, tętnic szyjnych, aorty i tętnic biodrowych oraz naczyń wątroby i nerek. Badanie wykonuje lekarz z doświadczeniem w diagnostyce naczyniowej, a wynik z opisem otrzymujesz od razu po wizycie.

Umów wizytę: doppler tętnic kończyn dolnych • doppler żył kończyn dolnych • USG tętnic szyjnych • konsultacja internistyczna Warszawa • cennik

FAQ - najczęściej zadawane pytania o badanie doppler

Czy badanie doppler jest bolesne?

Nie. Badanie jest całkowicie bezbolesne - odczuwalny jest jedynie chłód żelu i delikatny ucisk głowicy, potrzebny do sprawdzenia, czy żyła daje się ucisnąć. Nie wymaga nakłucia, znieczulenia ani podania kontrastu.

Ile trwa badanie doppler naczyń?

Zwykle 20-30 minut. Ocena obu kończyn lub kilku obszarów naczyniowych podczas jednej wizyty może wydłużyć badanie do około 40 minut.

Jaka jest różnica między USG a dopplerem?

Klasyczne USG pokazuje budowę naczynia i otaczających tkanek. Doppler dodaje ocenę przepływu krwi - jego kierunku i prędkości. W praktyce badanie dopplerowskie zawiera w sobie klasyczne USG, dlatego jest bardziej szczegółowe.

Czy badanie doppler jest bezpieczne i jak często można je powtarzać?

Tak, jest bezpieczne. Wykorzystuje fale dźwiękowe, a nie promieniowanie jonizujące, więc można je powtarzać bez ograniczeń - także w monitorowaniu leczenia zakrzepicy czy miażdżycy.

Czy do badania doppler potrzebne jest skierowanie?

Przy badaniu prywatnym skierowanie nie jest wymagane. Warto jednak zabrać ze sobą wcześniejsze wyniki i informację od lekarza prowadzącego, czego dokładnie ma dotyczyć ocena.